Co to jest konserwacja in situ?

Ochrona in situ oznacza ochronę, która odbywa się na miejscu. Głównym celem tego typu ochrony jest zachowanie naturalnych obszarów występowania organizmów i utrzymanie ich liczby. Ten rodzaj ochrony obejmuje wyznaczanie, zarządzanie i nadzorowanie taksonów docelowych w miejscu ich występowania.

Metoda ta jest korzystna dla zachowania dzikich organizmów oraz dla materiału hodowlanego zwierząt w gospodarstwie. Metoda ta uważana jest za bardziej dynamiczną, ponieważ prowadzona jest w samym środowisku naturalnym.

Ten rodzaj ochrony dzieli się na trzy typy:

  1. Ochrona obszarów chronionych
  1. Konserwacja ogrodu przydomowego
  1. Ochrona w gospodarstwie rolnym

Ochrona in situ jest wspaniałą metodą ochrony zagrożonych gatunków roślin lub zwierząt w ich naturalnym obszarze, poprzez zabezpieczenie samego siedliska lub ochronę gatunku przed drapieżnikami.

Pomaga w ochronie bioróżnorodności w rolnictwie (rolnicy, którzy stosują niestandardowe praktyki rolnicze)

np. biosfera Nilgiri w Indiach (Jackson, 2007).

Korzyści wynikające z ochrony in situ

  • Pomaga odtworzyć populacje w siedlisku, w którym wykształciły się ich odrębne atrybuty.
  • Metoda ta zapewnia nie tylko rozmnażanie gatunku, ale także proces ewolucji i adaptacji.
  • Jest to tania i wygodna metoda zachowania różnorodności biologicznej.

Na czym polega konserwacja ex situ?

Ochrona ex situ oznacza ochronę, która odbywa się poza terenem zakładu. W tej metodzie ochrony różnorodności biologicznej pobieranie próbek, przemieszczanie, przechowywanie i konserwacja taksonów docelowych odbywa się poza naturalnym siedliskiem organizmów.

Metoda ta jest bardziej statyczna i nadaje się do ochrony kilku roślin uprawnych i ich dzikich odmian. Różne metody obejmują przechowywanie in vitro, przechowywanie DNA, banki nasion, przechowywanie pyłków itp.



Niektóre przykłady ochrony ex situ obejmują nosorożca jednorożnego, złotą michelię. Parki botaniczne i ogrody zoologiczne są uważane za najbardziej konwencjonalne metody ochrony ex situ (Hamilton, 1994).

Techniki dotyczące roślin obejmują:

  • Przechowywanie i rozmnażanie w kulturze tkankowej
  • Bankowanie genów w terenie
  • Kolekcje uprawne
  • Inter situ

Techniki dla zwierząt obejmują:

Korzyści wynikające z ochrony ex situ

  • Zaawansowane techniki reprodukcji zmaksymalizują prawdopodobieństwo sukcesu reprodukcyjnego dla zagrożonych gatunków
  • Dzięki interwencji człowieka, zdrowie organizmów może być monitorowane, a pomoc medyczna jest dostępna w razie potrzeby.
  • Na świecie istnieje ponad 150 parków botanicznych chroniących i zachowujących ponad 80 000 gatunków, około 850 ogrodów zoologicznych z 3 000 gatunków roślin, zwierząt, ssaków, płazów i wiele banków genów.
  • Organizmy są zadbane, mają zapewnione pożywienie, bezpieczeństwo, pomoc medyczną i dzięki temu mają większą żywotność i zdolność reprodukcji.

Rysunek 1. Ochrona różnorodności biologicznej in situ i ex situ (Dullo, 2010)

Różnica między ochroną in situ i ex situ

1) Definicja ochrony in situ i ex situ

Ochrona in situ



Jest to zachowanie i ochrona zasobów genetycznych gatunków roślin i zwierząt w ich naturalnych siedliskach we własnym zakresie.

Ochrona ex situ

Jest to ochrona różnorodności biologicznej poza ich naturalnymi obszarami i odbywa się za pomocą różnych metod, takich jak hodowla w niewoli, ogród botaniczny, ogrody zoologiczne, akwaria itp.

2) Rodzaje ochrony przyrody

Ochrona in situ



Ochrona gatunków in situ odbywa się w ich naturalnych siedliskach. Niektóre z działań obejmują rejestrację wyników, programy hodowlane, zarządzanie ekosystemem w świętych gajach, sanktuarium genów, hotspoty różnorodności biologicznej, rezerwaty społeczności i rezerwaty biosfery.

Ochrona ex situ

Ochrona ex situ obejmuje gatunki roślin i zwierząt. Ochrona roślin obejmuje: przechowywanie nasion, przechowywanie pyłków, sztuczne rozmnażanie roślin wraz z ponownym wprowadzeniem ich do środowiska naturalnego oraz przechowywanie pędów roślin w sytuacji zawieszenia ich rozwoju (ochrona in vitro). Konserwacja zwierząt obejmuje takie techniki jak: przechowywanie zarodków zwierzęcych, przechowywanie wolnorosnących, przechowywanie komórek jajowych/nasiennych/ materiału genetycznego zwanego DNA, programy reintrodukcji, Cryo Bank, Germplasm Bank czy programy hodowli w niewoli za pomocą puli genowych i parków zwierząt.

3) Zalety ochrony in situ i ex situ

Ochrona in situ



  • Nie polega na usuwaniu gatunków z ich naturalnych ekosystemów.
  • Nie jest tak destrukcyjna jak ochrona ex situ, czyli integralność ekologiczna jest zachowana.
  • Polega na ochronie większych populacji oraz zachowaniu organizmów i ich siedliska jako całości.
  • Organizmy/gatunki dostają możliwość ewolucji.
  • Umożliwia i ułatwia badania naukowe nad danym obszarem.

Ochrona ex situ

  • Polega na ochronie gatunków przed zagrożeniami zewnętrznymi, takimi jak drapieżnictwo i kłusownictwo.
  • Wprowadza się procesy selektywnej hodowli.
  • Polega na reintrodukcji kilku organizmów, które opuściły swoje naturalne środowisko
  • Można uzyskać lepszą jakość potomstwa

4) Wady ochrony in situ i ex situ

Ochrona in situ



Ochrona ex situ

  • Można go rozpatrywać tylko w przypadku kilku rodzajów gatunków.
  • Z powodu ingerencji człowieka rzadkie gatunki pozostają zagrożone.
  • Krzyżowanie
  • Hybrydyzacja
  • Gatunki w niewoli wykazują rozbieżności w genetyce.
  • Słaba zdolność kiełkowania.
  • Kosztowna metoda konserwacji.
  • Uszkodzenie nasion przez szkodniki.

5) Mobilność ochrony in situ i ex situ

Ochrona in situ

Ochrona in situ zapewnia większą mobilność gatunkowi zwierząt chronionemu w jego siedlisku.

Ochrona ex situ

Ochrona ex situ zapewnia mniejszą mobilność organizmów ze względu na stosunkowo mniejsze siedlisko lub obszar niż w przypadku in situ.

6) Przykłady ochrony in situ i ex situ

Ochrona in situ

Parki Narodowe, Święte lasy, jeziora, Parki Morskie, Rezerwaty Biosfery, Sanktuaria genowe. Na przykład rododendrony.

Ochrona ex situ

Hodowla w niewoli, zoo, banki genów, banki plemników i komórek jajowych, translokacja zwierząt, banki nasion, akwarium, zapłodnienie in vitro, kriokonserwacja, hodowla tkanek, safari. Na przykład ogrody botaniczne takie jak Kew w Londynie

Podsumowanie ochrony in situ vs. ex situ

Poniżej podsumowano punkty różnic pomiędzy ochroną In situ i Ex situ: